Seramik Şekillendirme Teknikleri
Gelenekselden moderne, seramik üretiminde kullanılan tüm şekillendirme yöntemlerini öğrenin.
Torna Tekniği
Çömlekçi tornası, seramik üretiminin en temel ve yaygın araçlarından biridir. Dönen bir tabla üzerinde kilin merkezlenmesi ve ardından eller yardımıyla şekillendirilmesi esasına dayanır. Bu teknik, simetrik formlar oluşturmak için idealdir ve yüzyıllardır kullanılmaktadır.
Tornada Çalışma Aşamaları
Adım 1 FotoğrafıKilin Merkezlenmesi
1. Kilin Merkezlenmesi
Kil yığını tornanın ortasına yerleştirilir ve dönerken elle bastırılarak tam merkeze alınır. Titreşim olmamalıdır.
Adım 2 FotoğrafıAçma İşlemi
2. Açma İşlemi
Merkezlenmiş kilin ortasına başparmakla bastırılarak delik açılır. Bu delik, kabın iç boşluğunu oluşturur.
Adım 3 FotoğrafıDuvar Oluşturma
3. Duvar Oluşturma
Açılan delik genişletilirken duvarlar yukarı doğru çekilir. İç ve dış eller koordineli çalışmalıdır.
Adım 4 FotoğrafıForm Verme
4. Form Verme
Duvarlar istenilen kalınlık ve yüksekliğe ulaştıktan sonra son form verilir. Kabın ağız kısmı düzeltilir.
Adım 5 FotoğrafıKesme ve Ayırma
5. Kesme ve Ayırma
Tamamlanan parça, kesme teli ile tabla üzerinden ayrılır. Kurumaya bırakılmadan önce taban düzeltilir.
El Yapımı Teknikler
Rulo (Fitil) Tekniği
En eski seramik tekniklerinden biri olan rulo tekniği, kilin uzun silindirik şeritler halinde açılması ve üst üste dizilerek form oluşturulması esasına dayanır.
Sıkma (Pinch) Tekniği
En temel teknik olan sıkma yöntemi, kil topunun parmaklar arasında sıkılarak şekillendirilmesine dayanır. Küçük kaseler ve dekoratif objeler için idealdir.
Plaka (Slab) Tekniği
Kil, oklava ile düz levhalar halinde açılır. Bu levhalar kesilerek geometrik formlar oluşturulur. Kutular ve paneller için uygundur.
Oyma Tekniği
Deri sertliğindeki kil bloktan fazlalıkların kazınarak çıkarılmasıyla form elde edilir. Heykel ve rölyef çalışmalarında kullanılır.
Döküm Tekniği
Döküm tekniği, seri üretim için kullanılan endüstriyel bir yöntemdir. Sıvı hale getirilmiş kil (slip), alçı kalıplara dökülür. Alçı, suyun bir kısmını emerek kalıbın iç yüzeyinde kil tabakası oluşturur. Belirli bir kalınlığa ulaştıktan sonra fazla slip boşaltılır ve parça kalıptan çıkarılır.
Döküm Tekniğinin Avantajları
- Aynı formdan çok sayıda ürün elde edilebilir
- İnce ve detaylı formlar üretilebilir
- Üretim süreci hızlıdır
- Karmaşık şekiller kolayca çoğaltılabilir
- Standart kalite sağlanır
Kalıp Hazırlama
Alçı kalıplar, orijinal modelden hazırlanır. Kalıp, tek parça veya çok parçalı olabilir. Karmaşık formlar için birden fazla parçadan oluşan kalıplar kullanılır. Kalıbın iyi kuruması ve gözenekli yapısını koruması önemlidir.
Teknik Karşılaştırması
| Teknik | Zorluk | Uygun Form | Süre | Ekipman |
|---|---|---|---|---|
| Torna | Orta-Zor | Simetrik kaplar | Orta | Çömlekçi tornası |
| Rulo | Kolay | Organik formlar | Uzun | Minimal |
| Sıkma | Çok Kolay | Küçük objeler | Kısa | Gereksiz |
| Plaka | Kolay-Orta | Geometrik | Orta | Oklava, kesici |
| Döküm | Orta | Seri üretim | Kısa | Kalıp, slip |
Birleştirme Yöntemleri
Farklı parçaların bir araya getirilmesi, seramik yapımında kritik bir aşamadır. Yanlış birleştirme, kuruma ve pişirme sırasında ayrılmalara neden olur.
Slip ile Birleştirme
Slip, kil ve suyun karışımından oluşan sıvı bir yapıştırıcıdır. Birleştirilecek yüzeyler önce çizilerek pürüzlendirilir, ardından slip sürülür ve parçalar bastırılarak birleştirilir. Bu yöntem "çiz-slip-bastır" olarak bilinir.
Nem Uyumu
Birleştirilecek parçaların nem oranları birbirine yakın olmalıdır. Çok nemli ve çok kuru parçaların birleştirilmesi başarısızlığa yol açar. Her iki parça da deri sertliğinde olmalıdır.